GARAI URTUENA BASERRIAREN BERRESKURAPEN ZIENTIFIKOA
DATA
2022
KOKAPENA
Gatika, Bizkaia
LANKIDETZA TALDEA
Fundación Tecnalia Research & Innovation, Isostatika, PRECOM
JARDUERA
Garai Urtuena baserria, gaur egun Uribarrena izenez ezagutzen dena, XVI. mendearen hasierakoa da eta bost mende baino gehiagoan bere egitura nagusia ia osorik mantentzea lortu duen eraikin berezia da. Jatorrian, inguruko Garai baserri nagusiaren osagarri gisa funtzionatuko zuela dirudi, nekazaritza‑jarduerekin eta lurren ustiapenarekin lotuta. Hala ere, gaur egun esku‑hartzearen xede den baserri honek da jatorrizko sistema estruktural eta eraikuntza‑teknikak hobekien gorde dituena; horrek balio bereziko ondare‑ondasun bihurtzen du, eta esku‑hartze zorrotz eta errespetuzkoa eskatzen du.
Proiektuak berrikuntza zientifikoan oinarritutako zaharberritzea planteatzen du, eraikinaren elementu estruktural guztien irakurketa xehea eginez eta HBIM metodologian oinarritutako dokumentazio zehatzarekin. Jarduketa nagusiak eraikinaren estalkian eta zoruan ardazten dira, biak ere narriadura handiena duten eremuak direlako. Estalki berria da esku‑hartzerik esanguratsuena: baserriak oraindik ere bi korreako egitura tradizionala mantentzen zuen, eta proiektuak logika hori errespetatu eta indartu egiten du. Horretarako, zutabeak, habe nagusiak, jabaloiak eta tiranteak banan‑banan aztertu eta sendotu dira, behar den neurrian soilik esku hartuz eta egitura historikoaren funtzionamendua errespetatuz.
Beharrezko ordezkapenak gutxieneko esku‑hartzearen irizpidearekin egiten dira, material bateragarriak eta irtenbide diskretuak erabiliz, eraikinaren identitate historikoa aldatu gabe sendotzeko. Fase honek baserria etorkizunean etxebizitza zabal eta eroso bihurtzeko oinarriak ezartzen ditu, bere historia arkitekturaren bidez kontatzeko gaitasuna galdu gabe.
Fatxadan, berreskuratu egiten da baserriak bere garaian izan zuen antolaketa, egurrezko egitura eta harlangaitzezko fabrika uztartzen zituen konposizio tradizionala. Esku‑hartzeak hizkera horren koherentzia berreskuratu nahi du, proportzioak, erritmoak eta materialak errespetatuz, eraikinaren memoria konstruktiboa osatzen duten elementuak direlako. Emaitza izango da bizitza berri baterako prestatutako baserria, bere esentzia gordetzen duena eta euskal landa‑arkitekturaren lekuko bizia izaten jarraituko duena.
