PORTILLAKO MONUMENTU MULTZOAREN BALIO JARTZEA
DATA
2012-2026
KOKALEKUA
Portilla, Zambrana, Araba.
Partehartze herritarra, GPAC Ondare eraikiaren Ikerketa taldea (EHU/UPV), , Cátedra UNESCO territorio, Paisaje y Patrimonio (EHU/UPV), Saioa Larrea, Jon Garay, Isostatika
JARDUERA
Portillako Multzoa Arabako funtsezko kultura-paisaia da, non arkitektura eta historia bat egiten duten. Haren balioan jartzeak aparteko enklabe hau berreskuratzen du irizpide garaikideen arabera, XI. mendeko Erdi Aroko sistemaren irakurketa indartuz: gaztelua, harresiak, tenplua eta terrazak. Esku-hartzeak historia agerian uzten du, inposatu gabe, ingurunearekin elkarrizketan diharduten teknika itzulgarriak erabiliz eta ikus-inpaktua minimizatuz. Paisaia ez da atzealde eszeniko hutsa, baizik eta gizakiak mendeetan zehar moldatutako osagai aktiboa. Horrela, arkitekturak natura eta kultura sintetizatzen dituen bitartekari lana egiten du, nortasuna, izaera eta memoria definitzen dituzten funtsezko elementuak zainduz, bizirik dagoen lekukotasun baliotsu honetan.
Multzoaren kontserbazio materiala gutxieneko esku-hartzearen irizpide zorrotzen arabera lantzen da. Hormen, egituren eta aztarna arkeologikoen se ndotzea teknika diskretu eta guztiz itzulgarrien bidez egiten da, eraikuntza-elementuak egonkortzeko gai direnak, haien benetakotasuna eta balio historikoa aldatu gabe. Hizkuntza garaikideko gehigarri bakoitza arretaz neurtzen da, multzoaren irakurketa kronologikoan distorsiorik ez sortzeko; berria eta lehendik dagoena uztartzeko kontraste saihestezia sentiberatasun eta zehaztasun kirurgikoz lantzen da. Horrela, gabe, denboraren joana eta historiak Portillako harrian grabatutako testurak errespetatuz
Proiektua ikerketa arkeologiko zorrotz batean oinarritzen da, Zanbranako Udalarekin eta UNESCOren Kultura Paisaien Katedrarekin elkarlanean garatua. Horri esker, multzoaren estratu bakoitza dokumentatu eta arkitektura-esku-hartzerako irizpide sendoak ezarri ahal izan dira. Oinarri zientifiko eta diziplina anitzeko hori funtsezkoa izan da diseinu-erabakiak gidatzeko eta erabateko berreskuratze jasangarria bermatzeko. 2016an jasotako aitortzak —ondarearen kontserbazioa garapenaren motor gisa saritzen duen prestigio handiko saria— ikuspegi integral honen garrantzia berresten du; izan ere, hondakina ez du objektu estatiko gisa ulertzen, baizik eta bizirik dagoen organismo gisa, bere iraunkortasunerako irtenbide berritzaileak behar dituena
Azken emaitza kultura-paisaia biziberritu bat da, non arkitekturak iraganaren eta orainaren arteko zubi sendo gisa jarduten duen, Portillak lurraldearen historiaren lekuko bizia izaten jarrai dezan. Espazio berritu honek ezagutza espezializatua, tokiko nortasuna eta komunitatearentzako gozamena sortzeko gaitasuna du, ondare historikoarekiko errespetua eta diseinu garaikidearen bikaintasuna uztartzen dituen eredua sendotuz.
